Zombie có thật hay không? Zombie trong văn hoá đại chúng như thế nào?

zombie

Zombie (Pháp ngữ Haiti: zombi, Creole ngữ Haiti: zonbi), hay còn được gọi là thây ma hoặc xác sống, là các tử thi người được làm cho sống lại. Zombie chủ yếu xuất hiện trong các tác phẩm kinh dị, khoa học viễn tưởng (Science Fiction/Sci Fi), và kỳ ảo (Fantasy). Vậy Nguồn gốc của từ “zombie” và Đặc trưng của các tác phẩm zombie hiện đại như thế nào? có thật hay không? Cùng tìm hiểu nhé!

Zombie trong văn hoá dân gian

Zombie được nhắc đến rất nhiều trong văn hoá dân gian của Haiti dưới dạng những người quá cố được bokor, một pháp sư hoặc phù thuỷ, dùng phép chiêu hồn làm cho sống lại. Các zombie sẽ phải chịu sự điều khiển của bokor, trở thành nô lệ không có ý chí riêng.

Ngoài ra, trong văn hoá Haiti, zombie còn tồn tại dưới dạng phi vật chất, hay còn gọi là “tinh chất zombie”, vốn là một phần linh hồn người. Bokor có thể thu lấy tinh chất zombie để bổ trợ cho sức mạnh tâm linh của mình. Tinh chất zombie còn có thể được lưu vào trong một chiếc lọ đặc biệt do bokor chế tạo, và ai mang nó theo người sẽ được may mắn, khoẻ mạnh, làm ăn phát đạt. Người Haiti tin rằng về sau Chúa sẽ lấy lại linh hồn của zombie, thế nên tinh chất zombie ấy chỉ là một thực thể siêu linh tạm thời.

Các phong tục xoay quanh zombie này được những nô lệ người Châu Phi đưa đến Haiti. Người Châu Phi tin rằng sau khi chết, thần Baron Samedi sẽ quy tụ tất cả bọn họ lại từ trong nấm mồ và giúp họ đến thiên đường kiếp sau (“Guinea”). Tuy nhiên, nếu trong lúc sống họ đã làm gì báng bổ thần, họ sẽ vĩnh viễn trở thành một cái xác nô lệ cho thần sau khi chết.

zombie
zombie

Đặc trưng của các tác phẩm zombie hiện đại

Hình ảnh zombie trong thế giới hiện đại ngày nay gần như do một mình đạo diễn George A. Romero tạo dựng nên với bộ phim Night of the Living Dead năm 1968. Trong tác phẩm điện ảnh này, Romero đã cho lai zombie truyền thống với một số mô típ của ma cà rồng, và tạo ra một thứ quái vật rất ám ảnh. Hình tượng thứ thây ma tận thế này về sau được cộng đồng fan khoa học viễn tưởng gọi là Romero Zombie.

Trong các tác phẩm thuộc đề tài này, thường khi zombie mới xuất hiện, người dân sẽ bị sốc, hoảng loạn, và lắm khi còn không tin vào sự tồn tại của zombie, mặc dù có biết bao bằng chứng sờ sờ trước mặt, khiến cho những người sống sót không thể ứng phó với khủng hoảng một cách kịp thời và hiệu quả.

Chính quyền thường cũng sẽ phản ứng rất chậm chạp, không bắt kịp được tốc độ lan toả của zombie, khiến cho nó bùng phát lên thành cấp đại dịch, không cách nào ngăn chặn được nữa. Điều này thường dẫn đến hậu quả tất yếu là toàn bộ nền văn minh bị sụp đổ. Zombie trở thành loài thống trị hành tinh, và con người chỉ còn một vài nhóm nhỏ tìm cách sinh tồn.

Các tác phẩm về zombie thường sẽ tập trung vào một nhóm nhỏ các nhân vật ngươi sống sót, kẹt giữa đại dịch. Cốt chuyện sẽ tiến triển từ lúc đại dịch vừa mới khởi đầu, sau đó sẽ đến những nỗ lực kiểm soát ban đầu của giới chức trách (thường là sẽ thất bại), và rồi dần dần phát triển lên đến mức mọi cơ cấu tổ chức của xã hội đều bị đảo lộn, nền văn minh loài người chấm dứt, và các nhân vật sau đó phải tự bươn chải sống sót. Tác phẩm sẽ hay tập trung vào cách các nhân vật chính phản ứng với thảm họa này, và việc tính cách của họ bị biến đổi ra sao khi mọi rào cản, quan niệm đạo đức trong thế giới cũ của họ có thể nói là đã biến mất sạch.

Loài xác sống này có thật hay không?

Dù zombie trong các bộ phim và văn hoá đại chúng hiển nhiên là hư cấu, có thể ý tưởng về người chết sống lại vẫn có một chút thực tế. Thật vậy, từ câu chuyện về một số người bị chôn sống do nhầm lẫn, đến nhiều trường hợp các loài động vật cộng sinh cùng những chủng ký sinh trùng giống zombie, xác sống biết đi là một khái niệm hoàn toàn có thật.

Zombie từ trước đến nay vẫn là một hình tượng trong văn hoá đại chúng, nhưng ý tưởng về những sinh vật đã chết trỗi dậy từ nấm mồ của chúng để tấn công những loài còn sống bắt nguồn từ đâu? Hoá ra, có một vài lý do khá hợp lý giải thích tại sao một số người lại “tin sái cổ” vào câu chuyện xác chết hồi sinh này.

zombie
zombie

Zombie trong văn hoá đại chúng

Dù bạn có là fan của những con zombie chạy nhanh như gió trong;28 Days Later, hay bạn thích những sinh vật tởm lợm ì ạch từ bộ phim kinh điển Night of the Living Dead, thì zombie vẫn luôn là một đề tài nóng hổi trong văn hoá đại chúng. Show truyền hình nổi tiếng The Walking Dead, dù dài lê thê và chẳng tập trung vào zombie là bao, càng khiến tình yêu của chúng ta đối với những con quái vật nửa sống nửa chết, “chán cơm thèm não” kia trở nên cuồng nhiệt hơn.

Theo văn hoá đại chúng và những chuyện kể dân gian, một con zombie thường là một xác chết sống lại và luôn trong tình trạng đói khát, hay một người bị cắn và bị nhiễm “virus zombie”.

Dù zombie chạy nhanh đến ngớ ngẩn như trong World War Z, hay chỉ lê la khắp nơi một cách vô định như những xác chết di động trong Warm Bodies, thì trong văn hoá đại chúng nói chung có một điểm chung lớn: chúng muốn ăn thịt tươi, hoặc bộ não con người. Chúng chỉ biết một chuyện là ăn mà thôi, và sẽ làm bất kỳ điều gì để giải quyết nhu cầu đó; hầu hết không nói bất kỳ điều gì trừ một vài tiếng gầm gừ phát ra một cách vô thức.

Nguồn gốc

Câu chuyện về người chết sống lại có lẽ xuất phát từ tận thời Hy Lạp cổ đại, nơi mà sau này khi khai quật lên, các nhà khảo cổ học phát hiện ra khá nhiều xác chết bị “khoá chặt” bằng những tảng đá nặng cùng các vật thể khác. Nhiều khả năng những xác chết này đã được ghì xuống để ngăn chúng không bật dậy sau khi tái sinh. Nhưng có một cách lý giải khác mang tính khoa học hơn: đây là một phương thức tàn độc của người xưa nhằm khiến những người xấu số bị chôn sống không thể đào mồ chạy trốn!

Nơi có nhiều câu chuyện nổi tiếng nhất về zombie trong hàng thế kỷ qua là quốc gia Tây Phi – Haiti, cụ thể là từ thế kỷ 17. Zombie trong phong tục Haiti không tự sống lại mà được triệu hồi thông qua thuật gọi hồn. Một vị pháp sư, hay phù thuỷ (gọi là bokor) sẽ tái sinh người chết để biến họ thành nô lệ.

Chuyện kể dân gian của người Haiti còn nhắc đến những con zombie từ vũ trụ, cũng có thể được biến thành nô lệ. Một loại zombie phổ biến là zombie có xác thịt nhưng thiếu linh hồn; loại kia là một linh hồn không xác thịt.

Ý tưởng con người có thể trở lại từ cõi chết xuất hiện trong nhiều câu chuyện huyền bí khác, bao gồm Dracula của Bram Stoker và Frankenstein của Mary Shelley. Thậm chí trí tưởng tượng của con người còn tạo ra những biến thể của zombie, như những xác ướp Ai Cập sống lại và gây tai hoạ khắp thế giới nữa. Nhiều tác giả đã mượn “zombie” và những câu chuyện ma thuật bùa phép khác, xào nấu và biến chúng thành những câu chuyện đậm chất viễn tưởng, gây lo sợ lẫn tò mò. Trong nhiều trường hợp, họ còn mang cả màu sắc khoa học vào đó; ví dụ, một căn bệnh lạ, hay một loại thuốc độc hại nào đó là nguyên nhân gây ra đại dịch zombie.

Zombie trong vương quốc động vật

Không phải chỉ loài người mới phải đối mặt với nguy cơ trở thành xác sống. Trong vương quốc động vật, một số loại nấm lây nhiễm cho kiến, gửi đi những tín hiệu hoá học xuyên suốt cơ thể vật chủ để kiếm soát chúng. Mục đích duy nhất của loại nấm này là lây lan, do vậy nó điều khiển kiến đứng trên một cành lá và đợi ở đó cho đến khi chết. Loại nấm này sau đó sẽ tiếp cận đầu kiến và bắn ra các bào tử nhằm thu hút thêm nhiều con kiến khác.

Một số loài ong đẻ trứng vào các loài bọ khác. Những con bọ xấu số này trở thành vật chủ của ong con và bị ăn sống từ bên trong một khi ấu trùng nở ra. Nhiều loài bọ và ký sinh trùng sử dụng các loài khác nhau làm vật chủ, khiến vật chủ chết dần theo thời gian.

Một trong những ví dụ thú vị nhất – và có lẽ là đáng sợ nhất – về zombie trong vương quốc động vật là loài sên ăn phân và bị nhiễm ký sinh trùng từ thức ăn của chúng. Loài sên này sẽ trở thành vật chủ của ký sinh trùng con và có ngoại hình trở nên cực kỳ quái đản khi có vô số những con sâu nhỏ di chuyển bên trong cơ thể nó. Kỳ lạ hơn là loài sên này vẫn sống sót!

Từ khóa:

  • Trò chơi zombie
  • Game zombie
  • Phim zombie hay
  • Cách chống zombie
  • Game zombie 1

Nội dung liên quan:

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *